Witam wszystkich serdecznie,
Jestem emerytem z innej formacji ale uważnie śledzę dyskusję na niniejszym forum, bo wydaje mi, że tutaj jest najżywsza i wnosi najwięcej informacji na temat rozwoju sytuacji w kontekście art. 41.
Wiem, że temat był analizowany na wszelkie możliwe sposoby, ale czy ktoś z Państwa, w przypadku niepowodzenia w dochodzeniu roszczeń na drodze krajowej, brał po uwagę skargę do ETPCz?
Coś takiego pokazał mi Google w trybie AI:
Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) w Strasburgu może zająć się sprawą art. 41 ustawy okołobudżetowej z 2023 r., pod warunkiem, że skarżący spełni rygorystyczne kryteria formalne, w tym przede wszystkim warunek wyczerpania krajowej drogi odwoławczej. [
1]
Choć ETPCz nie bada zgodności polskich przepisów z polską Konstytucją (od tego jest
Trybunał Konstytucyjny), to ocenia on działania państwa pod kątem naruszenia
Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPCz). [
1,
2]
Na jakie artykuły Konwencji można się powołać?
W przypadku tzw. „emerytów ze stycznia i lutego 2023 r.”, którzy zostali pozbawieni wyrównania podwyżek ze względu na mechanizm 1/5, kluczowe znaczenie mają dwa przepisy Konwencji: [
1,
2]
- Art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz (Ochrona własności): Trybunał w Strasburgu stoi na stanowisku, że „własnością” podlegającą ochronie są również nabyte prawa do świadczeń emerytalnych oraz uzasadnione oczekiwania prawne (ang. legitimate expectation) uzyskania określonej korzyści majątkowej. Pominięcie konkretnej grupy emerytów przy waloryzacji/rekompensacie może być uznane za bezprawne uszczuplenie ich praw majątkowych. [1, 2]
- Art. 14 EKPCz (Zakaz dyskryminacji) w zw. z ww. Protokołem: To najsilniejszy argument w tej sprawie. Przepis ten zabrania odmiennego traktowania osób w podobnej sytuacji bez obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia. Skarżący mogą argumentować, że zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy ze względu na dokładną datę przejścia na emeryturę (np. luty vs. marzec 2023 r.) miało charakter dyskryminacyjny. [1, 2]
Warunki, które trzeba spełnić, aby ETPCz przyjął skargę
Zanim sprawa trafi do Strasburga, każdy skarżący musi bezwzględnie przejść całą procedurę w Polsce: [
1]
- Wyczerpanie krajowej drogi odwoławczej: Należy zaskarżyć decyzję emerytalną (Dyrektora ZER MSWiA, BEW MON czy Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej) do Sądu Okręgowego, a w przypadku przegranej – złożyć apelację do Sądu Apelacyjnego. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji (lub Sądu Najwyższego, jeśli przysługuje skarga kasacyjna) otwiera się droga do ETPCz. [1]
- Dotrzymanie terminu: Skargę do ETPCz należy wnieść w nieprzekraczalnym terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia sądu krajowego kończącego postępowanie.
- Udowodnienie istotnego uszczerbku: Skarżący musi wykazać, że poniósł realną stratę finansową (niższe świadczenie emerytalne), która narusza jego prawa podstawowe.
Jak może wpłynąć sprawa w polskim Trybunale Konstytucyjnym?
W polskim TK toczy się obecnie postępowanie pod sygn. K 8/25 dotyczące zbadania tego przepisu. Jeśli polskie sądy powszechne zawieszają Twoje postępowanie do czasu wyroku TK,
termin na złożenie skargi do ETPCz jeszcze nie biegnie, ponieważ krajowa droga odwoławcza nie została formalnie zakończona. [
1]
Jeżeli polski TK uzna przepis za zgodny z Konstytucją (lub sprawa nie zostanie rozstrzygnięta przez lata), a sądy powszechne ostatecznie oddalą Twoje odwołanie, wyrok ten zamknie drogę w Polsce i
będzie bezpośrednim powodem, dla którego warto i można złożyć skargę do Strasburga.
Być może ten temat był już poruszany i po prostu go przeoczyłem. Jeśli tak, serdecznie przepraszam.
